Jesteśmy niezależnymi partnerami LR. Linki do produktów prowadzą do naszych stron produktów, a zamówienie składasz w oficjalnym sklepie LR.
Aloes zwyczajny, czyli Aloe vera, to roślina, której miąższ zawiera głównie wodę, a poza nią polisacharydy, w tym acemannan, oraz niewielkie ilości witamin, składników mineralnych i aminokwasów. Naukowcy badali działanie żelu aloesowego na skórę i po spożyciu, ale dowody są ograniczone, a w Unii Europejskiej aloes nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. Wiele popularnych obietnic na temat aloesu to więc mity.
W tym artykule opisujemy, z czego składa się liść aloesu, czym różni się żel od soku z zewnętrznej warstwy liścia, co wynika z badań, a co jest przesadą. Na końcu wyjaśniamy, kiedy z aloesem do picia trzeba uważać.
W skrócie
- Miąższ z wnętrza liścia aloesu to żel złożony głównie z wody i polisacharydów, takich jak acemannan.
- Zewnętrzna warstwa liścia zawiera lateks z aloiną, który działa przeczyszczająco i nie powinien trafiać do żelu do picia.
- Od 2021 roku w UE nie wolno dodawać do żywności preparatów z liści aloesu zawierających pochodne hydroksyantracenu.
- Amerykański instytut NCCIH ocenia, że krótkotrwałe picie żelu aloesowego, do 42 dni, wydaje się bezpieczne, ale dowodów na konkretne działanie jest mało.
- Aloes nie ma w UE dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych. Oświadczenia mogą dotyczyć tylko dodanych witamin, na przykład witaminy C.
Co zawiera liść aloesu?
Liść aloesu składa się z trzech części. Na zewnątrz jest zielona skórka. Tuż pod nią znajduje się cienka warstwa żółtawego soku, nazywanego lateksem. W środku jest przezroczysty, galaretowaty miąższ, czyli żel aloesowy.
Żel z wnętrza liścia to w przeważającej części woda. Resztę stanowią polisacharydy, z których najczęściej opisywany jest acemannan, a także niewielkie ilości witamin, składników mineralnych, enzymów i aminokwasów. To właśnie żel jest podstawą kosmetyków z aloesem i żeli aloesowych do picia.
Lateks wygląda niepozornie, ale ma zupełnie inny skład. Zawiera związki z grupy antrachinonów, w tym aloinę. Działają one silnie przeczyszczająco i właśnie dlatego producenci żywności muszą je usuwać.
Jakie właściwości aloesu potwierdzają badania?
Amerykański National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) przygotował przegląd badań nad aloesem. Wynika z niego, że żel aloesowy był badany głównie w dwóch kierunkach: przy stosowaniu na skórę oraz po spożyciu. Przy stosowaniu na skórę badano między innymi oparzenia, a niektóre wyniki są obiecujące, choć pochodzą z niewielkich badań. Przy spożyciu badano kilka parametrów metabolicznych, ale badań jest mało i są krótkie.
NCCIH podkreśla też wyraźnie, że dla wielu dolegliwości przewodu pokarmowego i skóry nie ma wystarczających, wiarygodnych dowodów. Uczciwe podsumowanie brzmi więc tak: aloes jest ciekawym obiektem badań, ale nie można na ich podstawie obiecywać konkretnych efektów po wypiciu żelu.
W Unii Europejskiej oświadczenia zdrowotne dotyczące roślin, w tym aloesu, od lat czekają na ocenę. W praktyce oznacza to, że ani producent, ani sprzedawca nie powinien pisać, że aloes sam w sobie wspiera odporność, trawienie czy stawy. Takie oświadczenia mogą mieć tylko dodane składniki, na przykład witamina C.
Które przekonania o aloesie to mity?
Wokół aloesu narosło wiele przekonań, które powtarza się w internecie i w rozmowach przy rodzinnym stole. Poniższa tabela zestawia najczęstsze z nich z tym, co wiadomo naprawdę.
| Popularne przekonanie | Co wiadomo |
|---|---|
| Aloes pomaga na wszystko. | Badania są nieliczne i dotyczą konkretnych zastosowań. W UE aloes nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. |
| Im więcej aloesu, tym lepiej. | Większa ilość nie daje lepszych efektów. Warto trzymać się porcji podanej na etykiecie. |
| Najzdrowszy jest sok wyciśnięty z liścia z doniczki. | Domowy sok może zawierać lateks z aloiną, który działa przeczyszczająco. W domu trudno go dokładnie oddzielić. |
| Aloes oczyszcza organizm z toksyn. | Za usuwanie zbędnych substancji odpowiadają wątroba i nerki. Nie ma dowodów, że aloes je w tym zastępuje. |
| Aloes na skórę jest zawsze bezpieczny. | Zwykle jest dobrze tolerowany, ale NCCIH opisuje przypadki pieczenia, swędzenia i wysypki. |
| Każdy aloes w ogrodzie to Aloe vera. | Rodzaj aloes obejmuje kilkaset gatunków o różnym składzie, a w domach często rośnie na przykład aloes drzewiasty. |
Jeśli interesują cię różnice między gatunkami, opisujemy je w artykule Aloesy lecznicze: gatunki aloesu i ich zastosowanie.
Czym różni się żel aloesowy od lateksu i aloiny?
To najważniejsza różnica, którą warto znać, zanim kupisz aloes do picia. Żel z wnętrza liścia jest łagodny w smaku i to on trafia do żeli do picia. Lateks z aloiną to zupełnie inny surowiec, który dawniej był składnikiem środków przeczyszczających. NCCIH przypomina, że w 2002 roku amerykańska agencja FDA nakazała usunąć lateks aloesowy z ogólnodostępnych środków przeczyszczających z powodu braku danych o bezpieczeństwie.
W Europie sprawę uregulowano w 2021 roku. Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/468 umieściło preparaty z liści aloesu zawierające pochodne hydroksyantracenu na liście substancji zakazanych w żywności. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał bowiem w 2018 roku, że takie związki należy traktować jako potencjalnie genotoksyczne, dopóki nie ma danych świadczących o czymś innym. Dla ciebie oznacza to, że żel do picia z wiarygodnego źródła powinien być oczyszczony z aloiny. Szerzej opisujemy ten temat w tekście Aloes a jelita: badania i czym jest aloina.
Czy picie aloesu jest bezpieczne?
Według NCCIH krótkotrwałe picie żelu aloesowego, do 42 dni, wydaje się bezpieczne. Inaczej jest z lateksem i ekstraktem z całego liścia, który nie został odbarwiony, czyli oczyszczony z antrachinonów. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła taki nieodbarwiony ekstrakt do grupy substancji możliwie rakotwórczych dla ludzi na podstawie badań na zwierzętach. Opisywano też pojedyncze przypadki problemów z wątrobą po długotrwałym przyjmowaniu wyciągów z liści.
Dlatego przy aloesie do picia liczy się źródło i jakość. Wybieraj produkty z jasną informacją o zawartości żelu, z podaną porcją dzienną i od producenta, który informuje o kontroli jakości.
Co dają żele aloesowe do picia z witaminami?
Wiele żeli do picia zawiera, oprócz aloesu, dodatek witamin. To one mogą mieć dopuszczone oświadczenia zdrowotne. Przykładem jest Aloe Vera Drinking Gel Intense Sivera, który według producenta zawiera 90 procent żelu aloesowego, 2 procent ekstraktu z pokrzywy i 7 procent miodu kwiatowego. Porcja dzienna, czyli 3 razy po 30 ml, dostarcza 80 mg witaminy C, a witamina C przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego.
Drugi przykład to Aloe Vera Drinking Gel Active Freedom z 88 procentami żelu aloesowego. Jego porcja dzienna dostarcza 45 mg witaminy C i 7,2 mg witaminy E. Witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Aloesowi w tych produktach nie przypisujemy żadnego działania, bo nie pozwalają na to przepisy i nie pozwalają na to dowody.
Kiedy zapytać lekarza przed piciem aloesu?
NCCIH ostrzega, że doustne stosowanie aloesu może nie być bezpieczne w ciąży i podczas karmienia piersią. Porozmawiaj z lekarzem przed rozpoczęciem picia żelu aloesowego, jeśli:
- jesteś w ciąży lub karmisz piersią;
- przyjmujesz leki na stałe, zwłaszcza leki nasercowe, takie jak digoksyna, leki moczopędne lub przeciwcukrzycowe;
- masz chorobę wątroby, nerek lub przewlekłą chorobę jelit;
- po wypiciu aloesu pojawia się biegunka, ból brzucha lub skurcze;
- planujesz zabieg chirurgiczny.
Więcej o tych sytuacjach piszemy w artykule Aloes w ciąży i przy lekach: kiedy uważać. Pełną ofertę żeli znajdziesz w kategorii aloes do picia, a poniżej dwa żele z dodatkiem witamin, o których piszemy wyżej.
Najczęściej zadawane pytania
Na co pomaga aloes do picia?
Uczciwa odpowiedź brzmi: nie ma dopuszczonych w UE oświadczeń, które pozwalałyby obiecać konkretne działanie samego aloesu. Oświadczenia mogą dotyczyć dodanych witamin, na przykład witaminy C. Aloes do picia warto traktować jako element diety, a nie lekarstwo.
Czy aloes z doniczki nadaje się do picia?
Nie zalecamy tego. Domowy sok z liścia łatwo zanieczyścić lateksem z aloiną, który działa przeczyszczająco. Do tego nie wiesz, jaki dokładnie gatunek aloesu masz w doniczce.
Czym jest acemannan?
Acemannan to polisacharyd, czyli złożony cukier, występujący w żelu aloesowym. Jest jednym z najczęściej badanych składników aloesu, ale nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych.
Czy aloes ma witaminy?
Żel aloesowy zawiera niewielkie ilości witamin i składników mineralnych, zbyt małe, by miały znaczenie w diecie. Dlatego producenci często dodają do żeli do picia witaminę C lub inne witaminy.
Jak długo można pić aloes?
NCCIH ocenia jako bezpieczne picie żelu przez okres do 42 dni, bo dłuższych badań jest mało. Trzymaj się porcji podanej na etykiecie, a przy dłuższym stosowaniu porozmawiaj z lekarzem.
Źródła
- NCCIH: Aloe Vera, Usefulness and Safety
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/468 w sprawie gatunków roślin zawierających pochodne hydroksyantracenu (EUR-Lex)
- EFSA: Hydroxyanthracene derivatives, prezentacja z 10.10.2024
- UK COT/COC: Interim position on the safety of hydroxyanthracene derivatives for use in food
Suplementy diety nie są lekami i nie zastępują zróżnicowanej, zrównoważonej diety ani zdrowego stylu życia. Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie jest poradą lekarską.
