Jesteśmy niezależnymi partnerami LR. Linki do produktów prowadzą do naszych stron produktów, a zamówienie składasz w oficjalnym sklepie LR.
Dobry probiotyk dla dorosłych rozpoznasz po etykiecie, która podaje pełną nazwę każdego szczepu bakterii, liczbę żywych kultur w dziennej porcji do końca daty trwałości i jasne zasady przechowywania. Sama nazwa „probiotyk” albo ogólne określenie „bakterie kwasu mlekowego” to za mało, aby ocenić produkt. Jeśli przyjmujesz antybiotyk, masz obniżoną odporność lub poważną chorobę jelit, zapytaj farmaceutę lub lekarza, który preparat wybrać.
W tym poradniku przechodzę z tobą przez etykietę krok po kroku: od nazwy szczepu, przez liczbę kultur, po przechowywanie i przyjmowanie razem z antybiotykiem. Na końcu znajdziesz tabelę, którą łatwo wykorzystać przy zakupach.
W skrócie
- Pełna nazwa szczepu składa się z rodzaju, gatunku i oznaczenia szczepu, na przykład Lacticaseibacillus rhamnosus GG.
- Działanie opisane w badaniach dotyczy konkretnego szczepu, a nie całego gatunku bakterii.
- Liczba kultur, podawana w jtk lub CFU, powinna być gwarantowana do końca daty minimalnej trwałości.
- Bakterie z preparatu przyjmuje się zwykle 2–3 godziny po antybiotyku, a drożdżaki Saccharomyces boulardii mogą być przyjmowane bliżej antybiotyku.
- W Polsce część preparatów z bakteriami ma status leku, a większość jest suplementami diety zgłaszanymi do Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
Czym jest probiotyk?
Według definicji ekspertów FAO i WHO z 2001 roku probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. W tej definicji ważne są trzy słowa: żywe, odpowiednia ilość i udokumentowany wpływ. Nie każdy produkt z bakteriami spełnia te warunki. Więcej o samym pojęciu przeczytasz w artykule probiotyk: co to jest i jak działa.
Warto wiedzieć, że w wielu krajach Unii Europejskiej samo słowo „probiotyk” na etykiecie żywności uznaje się za oświadczenie zdrowotne, którego nie dopuszczono. Dlatego niektórzy producenci piszą raczej o „kulturach bakterii” niż o probiotyku. Nie oznacza to, że produkt jest gorszy, tylko że firma stosuje się do przepisów.
Jak czytać nazwę szczepu na etykiecie?
Pełna nazwa szczepu ma trzy części. Pierwsza to rodzaj, na przykład Lactobacillus, Lacticaseibacillus, Bifidobacterium lub Saccharomyces. Druga to gatunek, na przykład rhamnosus, longum lub boulardii. Trzecia to oznaczenie konkretnego szczepu, czyli litery i cyfry, na przykład GG albo DSM 17938.
To trzecie oznaczenie jest najważniejsze. Badania naukowe dotyczą zawsze konkretnych szczepów, a dwa szczepy tego samego gatunku mogą zachowywać się zupełnie inaczej. Jeśli etykieta podaje tylko rodzaj i gatunek, nie da się sprawdzić, czy dany szczep był badany. W 2020 roku naukowcy zmienili nazwy wielu bakterii z dawnego rodzaju Lactobacillus, dlatego ten sam szczep możesz spotkać pod starą i nową nazwą.
Ile bakterii powinien zawierać probiotyk?
Liczbę bakterii podaje się w jednostkach tworzących kolonie, w skrócie jtk lub CFU. Spotkasz zapis typu „1 × 10⁹ CFU” lub „1 mld jtk” na kapsułkę. Więcej nie zawsze oznacza lepiej. Ważne jest, aby dawka odpowiadała tej, którą badano dla danego szczepu.
Zwróć uwagę, czy producent gwarantuje tę liczbę do końca daty minimalnej trwałości, czy tylko w chwili produkcji. Bakterie z czasem obumierają, szczególnie w cieple i wilgoci, dlatego rzetelne etykiety podają liczbę na koniec okresu przydatności.
Preparat jednoszczepowy czy wieloszczepowy?
Na półkach znajdziesz zarówno preparaty z jednym szczepem, jak i takie, które łączą kilka lub kilkanaście szczepów. Preparat wieloszczepowy nie jest automatycznie lepszy. Jeśli zależy ci na konkretnym zastosowaniu, na przykład w czasie antybiotykoterapii, lepiej wybrać szczep, który przebadano właśnie w takiej sytuacji. Preparaty wieloszczepowe są często wybierane do codziennego stosowania jako uzupełnienie diety. W obu przypadkach liczy się to samo: pełne nazwy szczepów, liczba kultur i rzetelne informacje producenta.
Jakie informacje na etykiecie warto sprawdzić?
| Element etykiety | Co powinno się znaleźć | Dlaczego to ważne |
|---|---|---|
| Nazwa szczepu | rodzaj, gatunek i oznaczenie szczepu | badania dotyczą konkretnych szczepów |
| Liczba kultur | jtk lub CFU na dzienną porcję | pozwala porównać produkt z badaniami |
| Gwarancja liczby kultur | „do końca daty minimalnej trwałości” | bakterie obumierają z czasem |
| Przechowywanie | w lodówce lub w temperaturze pokojowej | złe warunki zmniejszają liczbę żywych bakterii |
| Dodatki | prebiotyki, na przykład inulina lub fruktooligosacharydy (FOS) | u wrażliwych osób mogą powodować wzdęcia |
| Status produktu | lek lub suplement diety | leki przechodzą ocenę skuteczności przed rejestracją |
| Alergeny | mleko, laktoza, soja, gluten | ważne przy alergiach i nietolerancjach |
Ogólne zasady czytania etykiet suplementów opisujemy w osobnym poradniku jak czytać etykietę suplementu diety.
Jak przechowywać probiotyk?
Niektóre preparaty wymagają przechowywania w lodówce, inne są stabilne w temperaturze pokojowej dzięki suszeniu bakterii i specjalnym kapsułkom. Zawsze kieruj się informacją na opakowaniu. W podróży nie zostawiaj opakowania w nagrzanym samochodzie ani na parapecie w słońcu. Zamykaj je szczelnie, bo wilgoć szkodzi wysuszonym bakteriom.
Jak przyjmować probiotyk przy antybiotyku?
To jedno z najczęstszych pytań w aptece. Antybiotyk działa na bakterie, więc może zabijać także bakterie z preparatu. Dlatego kapsułki z bakteriami przyjmuje się zwykle 2–3 godziny po dawce antybiotyku. Inaczej jest z drożdżakami Saccharomyces boulardii, na które antybiotyki przeciwbakteryjne nie działają, więc odstęp nie jest tak istotny.
Badania nad stosowaniem kultur bakterii w trakcie antybiotykoterapii dotyczą konkretnych szczepów i konkretnych dawek. Dlatego najlepiej poprosić farmaceutę lub lekarza, który przepisał antybiotyk, o wskazanie preparatu. Nie przerywaj antybiotyku ani nie zmieniaj jego dawki z powodu probiotyku.
Jakie kultury bakterii zawiera LR Pro12+?
Jeśli szukasz produktu z kilkoma szczepami bakterii, możesz zajrzeć na naszą stronę LR Pro12+ z kulturami bakterii. Według opisu producenta kapsułka zawiera kultury bakterii z 12 szczepów, fruktooligosacharydy (FOS) oraz składnik postbiotyczny i jest zbudowana w technologii kapsułki w kapsułce. Pełne nazwy szczepów, liczbę kultur w kapsułce i zalecaną porcję sprawdź na opakowaniu lub na stronie produktu w oficjalnym sklepie LR. Pamiętaj, że FOS u niektórych osób mogą na początku nasilać wzdęcia. Produkt jest suplementem diety, a nie lekiem. Inne produkty znajdziesz w kategorii suplementy diety.
Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?
- Masz obniżoną odporność, przyjmujesz leki immunosupresyjne, chemioterapię albo masz cewnik naczyniowy.
- Biegunka trwa dłużej niż kilka dni, pojawia się w niej krew lub towarzyszy jej wysoka gorączka.
- Masz nagły, silny ból brzucha, niezamierzenie tracisz na wadze lub budzą cię w nocy dolegliwości jelitowe.
- Masz zdiagnozowaną chorobę zapalną jelit, zapalenie trzustki lub jesteś po operacji przewodu pokarmowego.
- Wzdęcia i bóle brzucha nawracają od tygodni. O możliwych przyczynach piszemy w artykule wzdęcia: przyczyny i domowe sposoby.
Najczęściej zadawane pytania
Czy probiotyk najlepiej brać rano na czczo?
Nie ma jednej zasady dla wszystkich preparatów. Część producentów zaleca przyjmowanie przed posiłkiem, część w trakcie. Kieruj się instrukcją na opakowaniu i przyjmuj preparat o stałej porze, aby o nim nie zapominać.
Jak długo można brać probiotyk?
To zależy od celu i preparatu. Przy antybiotyku zwykle stosuje się go w trakcie leczenia i przez pewien czas po nim. O dłuższym stosowaniu warto porozmawiać z farmaceutą lub lekarzem.
Czy kefir i jogurt zastąpią probiotyk?
Kefir, jogurt naturalny i kiszonki zawierają żywe kultury bakterii i są cenną częścią diety. Nie zawsze jednak wiadomo, jakie szczepy i w jakiej ilości zawierają, więc nie są odpowiednikiem konkretnego preparatu.
Czy probiotyk może wywołać wzdęcia?
Tak, szczególnie na początku stosowania i przy preparatach z prebiotykami. Dolegliwości zwykle mijają po kilku dniach. Jeśli się nasilają, przerwij stosowanie i zapytaj farmaceutę.
Czym różni się probiotyk lek od suplementu?
Lek przed dopuszczeniem do obrotu przechodzi ocenę jakości, skuteczności i bezpieczeństwa. Suplement diety jest zgłaszany do Głównego Inspektoratu Sanitarnego, który nie bada jego skuteczności przed wprowadzeniem na rynek.
Źródła
- InformedHealth.org (IQWiG): biegunka, probiotyki i sygnały ostrzegawcze (w języku angielskim)
- Komisja Europejska: unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych
Suplementy diety nie są lekami i nie zastępują zróżnicowanej, zbilansowanej diety ani zdrowego stylu życia. Ten artykuł ma charakter ogólnej informacji i nie jest poradą medyczną.
